Schilderwerk in Makkum en aan de IJsselmeerkust

Makkum hoort bij de gemeente Súdwest-Fryslân, waar op 1 januari 2026 43.303 woningen stonden, met een gemiddelde woonoppervlakte van 151 vierkante meter en 81,0 procent eengezinswoningen. Wat Makkum binnen die gemeente apart zet, is de ligging: direct aan het IJsselmeer, met de overheersende windrichting recht op de bebouwing.

Waarom dit de zwaarste locatie van het werkgebied is

Aan de IJsselmeerkust komt de wind over een vrije strijklengte van tientallen kilometers water. Er is geen bebouwing, geen bos en geen hoogteverschil dat hem afremt. Regen komt daardoor niet van boven maar bijna horizontaal tegen de gevel. Dat noemen we slagregen, en het is de belangrijkste oorzaak van vochtindringing in gevels en kozijnen.

Bij slagregen wordt water niet alleen op het oppervlak afgezet maar ook in kieren geperst. Een haarscheurtje in de kitvoeg rond het glas, dat bij normale regen geen probleem is, laat bij slagregen wel degelijk water door. Datzelfde geldt voor de aansluiting tussen kozijn en metselwerk. Bij woningen aan deze kust hoort het controleren van alle kitvoegen daarom standaard bij een onderhoudsronde, en niet alleen als er al zichtbare schade is.

De praktische consequentie: reken op vijf jaar tussen twee onderhoudsbeurten voor gevels op het zuidwesten en westen. Dat is korter dan waar dan ook in dit werkgebied. Het is geen kwestie van sneller slijten van verf, maar van een aanzienlijk hogere waterbelasting.

Wat wel werkt aan de IJsselmeerkust

• Dikkere laagopbouw op de belaste zijde. Twee afwerklagen in plaats van één op de gevels die de wind vangen, ook als de verf er nog goed uitziet.
• Kitvoegen als vast onderhoudspunt. Ze zijn goedkoop te vernieuwen en voorkomen de duurste schade.
• Vrije waterholen. De groef aan de onderzijde van de kozijndorpel moet open zijn. Dichtgeschilderde waterholen leiden water terug naar het hout.
• Reinigen voor het schilderen. Zoutaanslag afwassen is hier geen luxe: verf op een zoute ondergrond hecht slecht en laat vroeg los.
• Beschutte zijden niet meenemen als het niet nodig is. Geld dat aan de luwe achtergevel wordt besteed, kan beter naar de belaste voorgevel.

Recreatiewoningen en tweede woningen

Rond Makkum staat een aanzienlijk aantal recreatiewoningen en vakantieparken. Voor dat type bezit gelden twee bijzonderheden. Ten eerste staan ze een groot deel van het jaar leeg en onverwarmd, waardoor vocht binnen langer blijft hangen en houtwerk aan de binnenzijde meer beweegt. Ten tweede is de eigenaar er zelden, waardoor beginnende schade laat wordt opgemerkt.

Voor deze woningen is een vaste jaarlijkse visuele controle vrijwel altijd de goedkoopste vorm van onderhoud. Een half uur langslopen en fotograferen legt beginnende houtrot vast op het moment dat het nog een reparatie van tien minuten is. Bij vakantieparken loont het bovendien om met meerdere eigenaars tegelijk onderhoud te plannen, omdat de woningen vrijwel identiek zijn.

Houtwerk buiten de woning

Aan de kust gaat tuinhout snel achteruit: schuttingen, bergingen, pergola's en tuinhuizen. Ook hier geldt dat een impregnerende beits doorgaans verstandiger is dan een dekkende verf. Een beits dringt in het hout en verweert geleidelijk, waardoor bijwerken zonder schuren mogelijk blijft. Een dekkende laag op tuinhout aan de kust barst open, en dan moet er eerst afgestoken worden voordat er opnieuw geschilderd kan worden.

Cijfers over de woningvoorraad: CBS StatLine, tabel 82550NED (voorraad woningen naar woningtype en bouwjaarklasse), peildatum 1 januari 2026. De cijfers gelden voor de gehele gemeente.