Schilderwerk in Leeuwarden

De gemeente Leeuwarden telde op 1 januari 2026 66.219 woningen, ruim een vijfde van de hele Friese woningvoorraad. Daarvan zijn er 17.932 van voor 1945: 27,1 procent. Het aandeel eengezinswoningen ligt op 62,5 procent, precies rond het landelijke gemiddelde en fors onder het Friese cijfer van 79,5 procent. De gemiddelde woonoppervlakte is met 114 vierkante meter de laagste van de plaatsen op deze site.

Wat gestapelde bouw verandert aan schilderwerk

Ruim een derde van de Leeuwarder woningen is een meergezinswoning. Voor de bewoner van een appartement betekent dat: het buitenschilderwerk is geen individuele beslissing maar een gezamenlijke. Kozijnen, galerijen, balkonhekken en de entree vallen onder de vereniging van eigenaars, die daarvoor een meerjarenonderhoudsplan hoort te hebben en reserveert. Individueel buitenschilderwerk laten uitvoeren aan een appartement is niet alleen ongebruikelijk maar meestal ook niet toegestaan.

Wat wel individueel is: alles achter de voordeur. Wanden, plafonds, binnendeuren, kozijnbinnenzijden en de berging. Dat is de reden dat in Leeuwarden verhoudingsgewijs veel meer binnenwerk wordt gevraagd dan in de omliggende gemeenten, waar het accent op buitenonderhoud van eengezinswoningen ligt.

Voor eigenaren van een eengezinswoning in Leeuwarden verandert er weinig ten opzichte van de rest van de regio, behalve dat de zoutbelasting hier verwaarloosbaar is. Leeuwarden ligt ver genoeg landinwaarts om buiten het bereik van serieuze zeezoutdepositie te vallen. De onderhoudscyclus voor buitenwerk mag daarom uitgaan van zeven tot negen jaar in plaats van de vijf tot zes die aan de kust gelden.

Vooroorlogse wijken en hun kenmerken

Met bijna achttienduizend vooroorlogse woningen heeft Leeuwarden hele wijken uit het interbellum. De bouwjaarverdeling laat 5.152 woningen uit 1905 tot 1925 zien en 7.998 uit 1925 tot 1945: samen ruim dertienduizend, de grootste vooroorlogse groep van de provincie. Dat zijn typisch de rijenwoningen met erkers, houten kozijnen met bovenlichten en soms nog originele voordeuren.

Erkers zijn bij schilderwerk een aandachtspunt op zich. Ze steken uit, vangen daardoor van drie kanten regen, en de aansluiting tussen het erkerdak en de gevel is een klassieke plek waar water binnenkomt. Bij een erker die aan de bovenzijde loodwerk heeft, is het verstandig om dat loodwerk mee te laten beoordelen voordat er geschilderd wordt. Verf lost een lekkende loodaansluiting niet op en verbergt hem alleen.

Naoorlogse wijken

Tussen 1965 en 1975 kwamen er 10.905 woningen bij, de grootste bouwperiode van de stad. Dat zijn de wijken met gestandaardiseerde kozijnen, vaak met houten gevelvullingen onder de ramen. Die panelen zijn een bekend zwak punt: ze zijn dun, ze zitten op het zuiden vaak in de volle zon en ze werken sterk. Bij deze woningen is het slim om die panelen bij elke onderhoudsronde apart te beoordelen, want ze gaan doorgaans eerder stuk dan de kozijnen eromheen.

Werk dat hier het meest wordt gevraagd

• Binnenschilderwerk in appartementen: wanden, plafonds en binnendeuren.
• Latex spuiten bij verhuizing, wanneer de woning toch leeg is.
• Buitenschilderwerk aan rijenwoningen uit het interbellum, met erkers en bovenlichten.
• Behangwerk en wandafwerking in vooroorlogse woningen met scheurgevoelig stucwerk.

Dat laatste punt verdient toelichting. In vooroorlogse woningen zit vaak nog stucwerk op riet of op oude, harde pleisterlagen die met de jaren haarscheuren vertonen. Overschilderen laat die scheuren binnen een jaar terugkomen. Glasweefsel of renovlies met daarover verf overbrugt de scheurvorming wel, en is bij dit type woning de duurzamere keuze.

Cijfers over de woningvoorraad: CBS StatLine, tabel 82550NED (voorraad woningen naar woningtype en bouwjaarklasse), peildatum 1 januari 2026. De cijfers gelden voor de gehele gemeente.